بیماری لثه از شایع‌ترین مشکلاتی است که دامپزشک‌ها در سگ و گربه‌ی بالغ می‌بینند و مؤثرترین راه پیشگیری از آن، مسواک زدن منظم در خانه است. جرمی که تشکیل شد دیگر با مسواک پاک نمی‌شود و جرم‌گیری در کلینیک لازم دارد. هرچه زودتر شروع کنید، کار ساده‌تر است.
بیماری لثه چطور شروع می‌شود
ماجرا از پلاک شروع می‌شود، لایه‌ی نرمی از باکتری که بعد از هر وعده روی دندان می‌نشیند. اگر برداشته نشود، ظرف چند روز با مواد معدنی بزاق سفت می‌شود و به جرم تبدیل می‌شود. جرم زبر است و پلاک بیشتری را نگه می‌دارد و لبه‌ی لثه را ملتهب می‌کند.
التهاب لثه در مراحل اول برگشت‌پذیر است. اگر ادامه پیدا کند، باکتری‌ها زیر خط لثه می‌روند و بافتی را که دندان را در استخوان نگه داشته از بین می‌برند. آن‌وقت دندان لق می‌شود و آسیب دیگر برنمی‌گردد. نژادهای کوچک، که دندان‌هایشان در فک کوچک‌تر به هم فشرده‌اند، معمولاً زودتر گرفتار می‌شوند.
نشانه‌هایی که نباید پای پیری گذاشت
حیوان‌ها درد دهان را پنهان می‌کنند و تا وقتی بتوانند به خوردن ادامه می‌دهند. برای همین نشانه‌ها اغلب ظریف‌اند. بوی بد و تند دهان، قرمزی یا خونریزی لثه، آب‌ریزش از دهان، جویدن فقط با یک طرف، انداختن غذا از دهان، کشیدن پنجه به صورت یا بی‌میلی ناگهانی به غذای خشک، همه ارزش معاینه دارند.
مسواک زدن، قدم‌به‌قدم
هرگز از خمیردندان انسان استفاده نکنید. حیوان خمیر را قورت می‌دهد و بعضی خمیردندان‌ها زایلیتول دارند که برای سگ سمی است. خمیردندان مخصوص حیوانات برای قورت دادن ساخته شده و معمولاً طعم گوشت یا مرغ دارد که کار را راحت‌تر می‌کند.
کار را تدریجی شروع کنید. چند روز اول فقط بگذارید خمیر را از روی انگشتتان بلیسد. بعد با انگشت یا یک تکه گاز، چند ثانیه لثه و دندان‌ها را ماساژ بدهید. وقتی این مرحله برایش عادی شد، سراغ مسواک نرم بروید. برای گربه، مسواک انگشتی یا مسواک خیلی کوچک راحت‌تر است. روی سطح بیرونی دندان‌ها و مرز دندان و لثه تمرکز کنید. زبان حیوان سطح داخلی را تا حد زیادی تمیز نگه می‌دارد. حدود سی ثانیه برای هر طرف دهان کافی است. هر روز بهترین نتیجه را دارد، چون پلاک در همین فاصله‌ی چندروزه به جرم تبدیل می‌شود. اگر هر روز نمی‌شود، یک روز در میان هم نتیجه‌ی خوبی دارد، اما اثر هفته‌ای یک بار خیلی کمتر است.
تشویقی دندانی و اسباب‌بازی جویدنی
تشویقی‌ها و اسباب‌بازی‌های مخصوص دندان کمک می‌کنند، اما جای مسواک را نمی‌گیرند. مهر VOHC (شورای سلامت دهان دامپزشکی) روی بسته یعنی اثر محصول در کم کردن پلاک یا جرم آزمایش و تأیید شده است. اگر مطمئن نیستید، از دامپزشک بپرسید.
از اجسام خیلی سخت مثل استخوان واقعی، شاخ گوزن و سنگ دوری کنید. این‌ها از دلایل شایع شکستن دندان‌های بزرگ عقب دهان در سگ‌اند. یک قاعده‌ی ساده این است که اگر با ناخن نتوانید روی سطح چیزی فرورفتگی ایجاد کنید، برای دندان حیوان زیادی سخت است.
جرم‌گیری در کلینیک
جرم‌گیری حرفه‌ای زیر بیهوشی انجام می‌شود، چون فقط در این حالت می‌شود زیر خط لثه را تمیز کرد و با عکس رادیولوژی ریشه‌ها را دید. بیشتر آسیب بیماری لثه همان زیر خط لثه است. سرویس‌هایی که جرم‌گیری بدون بیهوشی پیشنهاد می‌کنند، در بهترین حالت فقط ظاهر تاج دندان را تمیز می‌کنند و مشکل اصلی را پنهان نگه می‌دارند.
بعد از جرم‌گیری، مسواک زدن منظم در خانه کمک می‌کند جرم دیرتر دوباره تشکیل شود.
نگرانی از بیهوشی طبیعی است، به‌خصوص در حیوان مسن. دامپزشک معمولاً قبل از بیهوشی آزمایش خون می‌گیرد تا خطر را بسنجد. این نگرانی را با او در میان بگذارید، ولی آن را دلیلی برای کنار گذاشتن درمان نکنید. دندان عفونی و دردناک هم برای حیوان مسن بار سنگینی است.
دندان شیری و مشکلات مخصوص گربه
دندان‌های شیری توله‌سگ و بچه‌گربه معمولاً تا حدود شش‌ماهگی می‌افتند و جایشان را به دندان دائمی می‌دهند. گاهی دندان شیری نمی‌افتد و درست کنار دندان دائمی باقی می‌ماند. غذا لای این دو گیر می‌کند و جرم خیلی زودتر تشکیل می‌شود. اگر موقع نگاه کردن به دهان، دو دندان در یک جا دیدید، آن را به دامپزشک نشان بدهید و منتظر ویزیت بعدی نمانید. دندان شیری‌ای که کنار دندان دائمی مانده، معمولاً باید زود کشیده شود تا دندان دائمی در جای درستش قرار بگیرد.
گربه‌ها چند مشکل دندانی مخصوص خودشان دارند. در ضایعات تحلیل‌برنده، خود بدن بافت دندان را از بین می‌برد و گاهی فقط به شکل یک لکه‌ی صورتی روی دندان یا لثه‌ای که روی دندان را پوشانده دیده می‌شود. التهاب شدید دهان هم در گربه دیده می‌شود. هر دو دردناک‌اند و تشخیص و درمانشان کار دامپزشک است.
اگر گربه‌تان جلوی ظرف غذا می‌نشیند، بو می‌کشد و نمی‌خورد، یا غذا را برمی‌دارد و می‌اندازد، این رفتار می‌تواند از درد دهان باشد و بهتر است زود وقت کلینیک بگیرید. حیوانی که از بچگی به دست زدن به دهانش عادت کرده، تا آخر عمر معاینه و مسواک ساده‌تری دارد. اگر حیوانتان بزرگ است هم دیر نشده. با جلسه‌های کوتاه‌تر شروع کنید و هر جلسه را با چیزی که دوست دارد تمام کنید.