غذای مناسب سگ سه شرط دارد: برای مرحله‌ی زندگی‌اش کامل و متوازن باشد، با جثه و میزان تحرکش تناسب داشته باشد و وزنش را در حد درست نگه دارد. برند و قیمت بعد از این‌ها مهم می‌شوند. در ادامه می‌خوانید هر شرط را چطور بسنجید و برچسب بسته دقیقاً چه می‌گوید.
توله، بالغ یا سالمند
توله‌سگ نسبت به وزنش انرژی و پروتئین بیشتری از سگ بالغ لازم دارد و کلسیم و فسفر غذایش باید دقیق تنظیم شده باشد. برای همین غذای توله فقط نسخه‌ی کوچک‌تر غذای بالغ نیست. اگر توله‌تان از نژادهای بزرگ است، یعنی در بزرگسالی حدود ۲۵ کیلو یا بیشتر می‌شود، غذایی انتخاب کنید که روی بسته‌اش نوشته برای رشد توله‌ی نژاد بزرگ مناسب است. در این نژادها کلسیم اضافه و رشد خیلی سریع احتمال مشکلات مفصل ران و آرنج را بالا می‌برد. مکمل کلسیم کنار یک غذای کامل هم همین خطر را دارد.
زمان رفتن سراغ غذای بالغ به جثه بستگی دارد. نژادهای کوچک معمولاً بین ۹ تا ۱۲ ماهگی آماده‌اند، نژادهای بزرگ بین ۱۲ تا ۱۸ ماهگی، و بعضی نژادهای غول‌پیکر تا دوسالگی غذای توله می‌خورند.
سالمندی برای بیشتر سگ‌ها از حدود ۷ سالگی شروع می‌شود و برای نژادهای خیلی بزرگ زودتر. برای غذای سالمند استاندارد مشخصی وجود ندارد و کالری‌اش از برندی به برند دیگر خیلی فرق می‌کند. در ضمن، هر سگ پیری به کالری کمتر احتیاج ندارد. بعضی‌شان با بالا رفتن سن وزن کم می‌کنند و عضله از دست می‌دهند. معیار، بدن خود سگ است، نه عدد سنش.
برچسب بسته را چطور بخوانیم
مهم‌ترین جمله‌ی روی بسته معمولاً ریزترین جمله هم هست. روی غذاهای وارداتی دنبال عبارت complete and balanced یا complete food بگردید. این یعنی غذا به‌تنهایی همه‌ی نیاز روزانه را پوشش می‌دهد. اگر به‌جایش complementary نوشته شده، آن محصول مکمل یا تشویقی است و نباید وعده‌ی اصلی باشد. کنار همین عبارت معمولاً مرحله‌ی زندگی هم آمده: growth برای رشد، adult maintenance برای بزرگسال، یا all life stages برای همه‌ی سنین.
فهرست مواد تشکیل‌دهنده به ترتیب وزن نوشته می‌شود، ولی وزنِ پیش از پخت. گوشت تازه حدود ۷۰ درصد آب دارد و بعد از پخت خیلی سبک می‌شود، پس گوشتی که اول فهرست آمده ممکن است در غذای نهایی از برنج یا پودر گوشتِ ردیف‌های بعد کمتر باشد. ردیف اول به‌تنهایی کیفیت غذا را نشان نمی‌دهد. چند ردیف اول را با هم ببینید.
جدول آنالیز (پروتئین، چربی، فیبر و رطوبت) برای مقایسه‌ی دو غذا به کار می‌آید، به شرط این‌که رطوبت را حساب کنید. کنسرو ۷۵ تا ۸۰ درصد آب دارد. کنسروی که روی برچسبش ۸ درصد پروتئین نوشته و رطوبتش ۷۸ درصد است، در ماده‌ی خشک حدود ۳۶ درصد پروتئین دارد (۸ تقسیم بر ۲۲). یعنی از بیشتر غذاهای خشک پرپروتئین‌تر است، با این‌که عدد روی برچسبش کوچک‌تر به نظر می‌رسد.
غذای خشک یا کنسرو
غذای خشک به‌ازای هر کالری ارزان‌تر است، بعد از باز کردن بسته دیرتر خراب می‌شود و اندازه‌گیری‌اش راحت‌تر است. کنسرو و پوچ آب زیادی دارند و خوش‌طعم‌ترند. به همین دلیل برای سگی که کم آب می‌خورد، بدغذاست یا دندان‌هایش اذیتش می‌کند گزینه‌ی بهتری‌اند. ترکیب این دو هم اشکالی ندارد، به شرط این‌که کالری هر دو را با هم حساب کنید.
این باور رایج که غذای خشک دندان را تمیز می‌کند، درباره‌ی بیشتر غذاهای خشک معمولی درست نیست. غذاهای مخصوص دندان وجود دارند، ولی جای مسواک را نمی‌گیرند.
چقدر غذا بدهیم
جدول روی بسته نقطه‌ی شروع است و باید با خود سگ تنظیم شود. عددهایش برای یک سگ معمولی نوشته شده و سگی که بیشتر روز را روی مبل می‌گذراند معمولاً کمتر از آن لازم دارد. غذا را با ترازوی آشپزخانه وزن کنید، چون پیمانه‌ای که با دست پر می‌شود هر بار کمی فرق دارد و این فرق در طول ماه جمع می‌شود.
بدن سگ بهترین معیار است. کف دستتان را روی پهلوهایش بکشید. اگر دنده‌ها با فشار کم حس می‌شوند ولی دیده نمی‌شوند، وزنش خوب است. از بالا که نگاه کنید، پشت دنده‌ها باید کمی تورفتگی کمر پیدا باشد. اگر برای حس کردن دنده‌ها باید فشار بدهید، غذای روزانه را حدود ۱۰ درصد کم کنید و دو سه هفته بعد دوباره بسنجید. تشویقی‌ها هم غذا حساب می‌شوند و بهتر است از ۱۰ درصد کالری روزانه بیشتر نشوند.
عوض کردن غذا، آرام و در حدود یک هفته
دستگاه گوارش سگ به تغییر ناگهانی حساس است و عوض کردن یک‌باره‌ی غذا اغلب به اسهال یا استفراغ می‌رسد. غذای جدید را طی ۷ تا ۱۰ روز جایگزین کنید. دو سه روز اول یک‌چهارم غذا از نوع جدید باشد، دو سه روز بعد نصف‌ونصف، بعد سه‌چهارم، و در آخر فقط غذای جدید. اگر مدفوع شل شد، یکی دو روز در همان مرحله بمانید و بعد ادامه بدهید. اگر اسهال بهتر نشد یا خون، استفراغ یا بی‌حالی هم دیدید، با دامپزشک تماس بگیرید.
کی با دامپزشک مشورت کنیم
خارش مداوم پوست، عفونت‌های تکراری گوش یا مدفوع شل طولانی گاهی به غذا ربط دارند. تشخیص حساسیت غذایی با یک رژیم حذفی انجام می‌شود که معمولاً ۸ تا ۱۲ هفته طول می‌کشد و باید زیر نظر دامپزشک باشد. عوض کردن پشت‌سرهم برندها فقط تشخیص را سخت‌تر می‌کند.
غذاهای درمانی، مثلاً برای کلیه، دیابت یا مشکلات ادراری، برای یک بیماری مشخص طراحی شده‌اند و فقط باید با نظر دامپزشک مصرف شوند. غذای خانگی هم اگر قرار است غذای اصلی باشد، برنامه‌ای لازم دارد که دامپزشک یا متخصص تغذیه‌ی دامپزشکی تنظیم کرده باشد. گوشت و برنج به‌تنهایی کلسیم و چند ویتامین ضروری را کم دارند.
همین امروز غذای روزانه‌ی سگتان را وزن کنید و دنده‌هایش را لمس کنید. این دو کار نشان می‌دهد مقدار غذای فعلی درست است یا باید تنظیمش کنید.