سگ و گربه بیشتر حرفشان را با بدن میزنند و بیشتر سوءتفاهمها از اینجا شروع میشود که یک علامت را جدا از بقیهی بدن معنی میکنیم. قاعدهی اول ساده است: به کل بدن نگاه کنید، نه فقط به دم یا گوش. دمی که کنار بدنی سفت تکان میخورد، معنای دیگری دارد تا دمی که کنار بدنی نرم و رها تکان میخورد.
سگ آرام، سگ نگران
سگ آرام بدنی نرم و کمی موجدار دارد. دهانش شل و کمی باز است، گوشهایش در حالت طبیعی نژادش است و وزنش را روی هر چهار پا پخش کرده. سگ نگران سفت میشود، وزنش را عقب میبرد، دمش را پایین یا بین پاها میگیرد و گوشهایش را میخواباند. گاهی هم خودش را کوچک میکند، انگار میخواهد کمتر دیده شود.
سگی که ناگهان در جا خشک میشود و حرکت نمیکند، معمولاً دارد تصمیم میگیرد چه کند و این مکث گاهی درست پیش از گاز گرفتن است. بهترین کار در آن لحظه این است که به او فضا بدهید و دستتان را عقب بکشید.
تکان دادن دم همیشه یعنی خوشحالی؟
تکان دادن دم فقط یعنی سگ برانگیخته است، و این برانگیختگی میتواند مثبت یا منفی باشد. ارتفاع دم و سرعت و دامنهی حرکتش معنا را روشن میکند. دمی که در ارتفاع معمول با حرکتهای پهن و شل تکان میخورد، و گاهی کل پشت سگ را هم با خودش میچرخاند، معمولاً دوستانه است. دم پایین با تکانهای کوچک و سریع بیشتر یعنی تردید. دم بالا و سفت با لرزشهای ریز میتواند نشانهی هیجان شدید یا هشدار باشد.
علامتهای کوچکِ «راحت نیستم»
چند علامت هست که معمولاً از چشم ما میافتد، اما دقیقاً یعنی سگ از وضعیت راضی نیست. لیس زدن سریع پوزه وقتی غذایی در کار نیست، خمیازه بیرون از وقت خواب، برگرداندن سر به پهلو و تکاندن بدن مثل وقتی از آب بیرون آمده، بدون اینکه خیس باشد، از این دستهاند. یکی از واضحترینها چیزی است که به آن چشم نهنگی میگویند. سگ سرش را کمی میچرخاند اما با گوشهی چشم شما را نگاه میکند، طوری که سفیدی چشمش پیدا میشود. این حالت اغلب وقتی دیده میشود که کسی سگ را بغل کرده یا به استخوان و غذایش نزدیک شده است. اگر همان لحظه فاصله بگیرید، ماجرا معمولاً همانجا تمام میشود.
غرش را تنبیه نکنید
غرش یک هشدار است، نه بیادبی.
سگی که بهخاطر غرش دعوا شود، ممکن است یاد بگیرد هشدار را حذف کند و دفعهی بعد بیخبر گاز بگیرد. بهجای تنبیه، ببینید چه چیزی او را ناراحت کرده و آن را بردارید یا کم کنید. اگر غرش در یک موقعیت خاص تکرار میشود، مثلاً کنار ظرف غذا یا وقتی کسی به پاهایش دست میزند، با دامپزشک یا یک مربی رفتار مشورت کنید.
بازی سالم بین دو سگ
تعظیم بازی، یعنی پایین آوردن سینه و بالا نگه داشتن باسن، به زبان سگ یعنی «این جدی نیست». در بازی سالم، دو سگ نقشها را عوض میکنند. یک بار این یکی دنبال میکند و یک بار آن یکی، یک بار این زیر است و یک بار آن. حرکتها اغراقآمیز و پرجستوخیزند و مکثهای کوتاه دارند.
اگر بازی تند شد، چند ثانیه دو سگ را از هم جدا کنید. اگر هر دو دوباره به طرف هم برگشتند، بازی دوطرفه بوده است. اگر یکی فاصله گرفت یا پشت شما پنهان شد، یعنی فقط تحمل میکرده و بهتر است بازی همانجا تمام شود.
گربهها ریزتر حرف میزنند
دم بالا با نوکی که کمی خم شده، دوستانهترین سلام گربه است. دمی که تند به دو طرف کوبیده میشود یا نوکش تکانهای عصبی دارد، نشانهی کلافگی است. گوشهایی که به طرفین یا عقب خوابیدهاند، سبیلهایی که به صورت چسبیدهاند، مردمکهای گشاد در نور معمولی و پوست پشت که موج برمیدارد، همه یعنی همین حالا دست نگه دارید.
پلک زدن آهسته یکی از دلگرمکنندهترین علامتهاست. گربهای که آرام و کشیده پلک میزند، احساس امنیت میکند، و میتوانید همین را با پلک زدن آهستهی خودتان جواب بدهید. در مقابل، خیره شدن مستقیم و بیپلک از نظر گربه تهدید است. برای همین گربهها اغلب سراغ مهمانی میروند که اصلاً به آنها نگاه نمیکند.
شکم هم معمولاً اشتباه خوانده میشود. وقتی گربه به پشت میخوابد و شکمش را نشان میدهد، اغلب یعنی به شما اعتماد دارد، نه اینکه دعوتتان میکند شکمش را بمالید. بیشتر گربهها نوازش سر، گونه و زیر چانه را ترجیح میدهند. خرخر هم همیشه یعنی رضایت نیست. گربهها گاهی وقتی مضطرباند یا درد دارند هم خرخر میکنند.
به بچهها چه یاد بدهیم
خیلی از گاز گرفتنهای خانگی وقتی پیش میآید که کودکی حیوان را در خواب یا موقع غذا خوردن بغل میکند و حیوان راهی برای دور شدن ندارد. قانون سادهای که بچهها هم میفهمند این است: به حیوانی که خوابیده، غذا میخورد یا به گوشهی خودش رفته کاری نداریم. برای سلام به سگ ناآشنا هم اول از صاحبش اجازه میگیریم و بهجای خم شدن روی سرش، از پهلو و آرام نزدیک میشویم و میگذاریم خودش جلو بیاید.
وقتی زبان بدن ناگهان عوض میشود
سگ اجتماعیای که کناره میگیرد یا گربهای که ناگهان با نوازش عصبی میشود، ممکن است درد داشته باشد. در این حالت پیش از هر تفسیر رفتاری، وقت دامپزشک بگیرید. اگر میتوانید، از همان رفتار یک ویدیوی کوتاه با گوشی بگیرید و در معاینه نشان بدهید. حیوان در مطب اغلب طور دیگری رفتار میکند و ویدیو چیزی را نشان میدهد که دامپزشک در چند دقیقهی معاینه نمیبیند.
