گربه‌ای که بیرون از ظرف خاک ادرار می‌کند لجبازی نمی‌کند و قصد تلافی هم ندارد. یا دردی دارد، یا چیزی در ظرف خاک یا اطرافش اذیتش می‌کند. ترتیب کار هم همین است: اول سلامت گربه را با دامپزشک بررسی کنید، بعد سراغ ظرف و خاک و جای آن بروید.
اول سلامت گربه
بیماری‌های مثانه، سنگ ادراری، بیماری کلیه و دیابت همگی می‌توانند گربه را به ادرار کردن بیرون از ظرف خاک (یا همان جعبه‌ی خاک) بکشانند. رفت‌وآمد مکرر به ظرف و ادرار کم در هر بار، زور زدن، صدا دادن موقع ادرار، ادرار خونی و لیسیدن زیاد زیر شکم نشانه‌هایی‌اند که باید جدی بگیرید. گربه‌ای که موقع ادرار درد دارد، گاهی ظرف خاک را با همان درد یکی می‌داند و برای همین جای دیگری را امتحان می‌کند.
در گربه‌ی نری که در ظرف خاک زور می‌زند و ادراری خارج نمی‌شود، وضعیت اورژانسی است. ممکن است مجرای ادرار بسته شده باشد و این حالت بدون درمان در عرض یکی دو روز می‌تواند کشنده باشد. منتظر صبح فردا نمانید و گربه را همان موقع به کلینیک برسانید.
در گربه‌های جوان و میانسال، التهاب مثانه بدون عفونت هم زیاد دیده می‌شود و استرس در آن نقش دارد. پس حتی وقتی آزمایش ادرار عفونتی نشان نمی‌دهد، ممکن است مشکل هنوز پزشکی باشد.
ادرار کردن یا علامت‌گذاری
گربه‌ای که می‌نشیند و روی سطح افقی، مثل فرش یا رختخواب، ادرار می‌کند، معمولاً با ظرف خاک یا سلامتش مشکل دارد. گربه‌ای که ایستاده و با دم بالا و لرزان مقدار کمی ادرار روی دیوار، پرده یا مبل می‌پاشد، در حال علامت‌گذاری قلمرو است.
پشت علامت‌گذاری معمولاً استرس است: گربه‌ی تازه، مهمان، اسباب‌کشی یا گربه‌ای که پشت پنجره پیدایش شده. عقیم کردن در بیشتر گربه‌ها، به‌خصوص نرها، علامت‌گذاری را خیلی کم می‌کند.
تعداد و اندازه‌ی ظرف خاک
قاعده‌ی رایج این است که تعداد ظرف‌ها یکی بیشتر از تعداد گربه‌ها باشد و هر کدام در گوشه‌ی دیگری از خانه. دو ظرفی که کنار هم گذاشته شده‌اند، برای گربه یک ظرف حساب می‌شوند.
ظرف باید حدود یک‌ونیم برابر طول بدن گربه، بدون دم، باشد. خیلی از ظرف‌های معمولی برای گربه‌ی بالغ کوچک‌اند و گربه‌ی درشت در آن‌ها جای چرخیدن ندارد. ظرف سرپوشیده بو را برای ما پنهان می‌کند، ولی همان بو را برای گربه داخل نگه می‌دارد و راه فرارش را هم می‌بندد. اگر مشکل دارید، یک بار در ظرف را بردارید و ببینید چه تغییری می‌کند. برای بچه‌گربه و گربه‌ی سالمندی که مفصل‌هایش درد می‌کند، ظرفی با لبه‌ی کوتاه بگذارید.
خاک مناسب
بیشتر گربه‌ها خاک بی‌بو، ریزدانه و کلوخه‌شونده را ترجیح می‌دهند، با عمقی دست‌کم ۳ سانتی‌متر. عطر خاک و اسپری‌های خوشبوکننده برای بینی حساس گربه آزاردهنده است. اگر می‌خواهید نوع خاک را عوض کنید، ظرف دومی با خاک جدید کنار ظرف قبلی بگذارید تا گربه خودش انتخاب کند.
تمیزی و جای ظرف
تمیزی از همه چیز تعیین‌کننده‌تر است. روزی یک بار، و بهتر است دو بار، مدفوع و کلوخه‌ها را بردارید. هر چند هفته یک بار کل خاک را خالی کنید و ظرف را با آب گرم و مایع ملایم بشویید. سفیدکننده و شوینده‌های تندبو بویی باقی می‌گذارند که گربه را از ظرف دور می‌کند.
جای ظرف را از دید گربه ببینید. گوشه‌ای آرام، دور از ماشین لباسشویی که ناگهان صدا می‌دهد و دور از ظرف آب و غذا بهترین است. گربه موقع استفاده دوست دارد اطرافش را ببیند و راه فرار داشته باشد، پس ظرف را ته یک کمد تنگ یا پشت دری که ممکن است بسته شود نگذارید. در خانه‌ای که چند گربه دارد، مسیر رسیدن به ظرف نباید از جلوی گربه‌ای رد شود که بقیه را اذیت می‌کند.
تنبیه نکنید، بو را پاک کنید
مالیدن پوزه‌ی گربه به ادرار یا داد زدن سرش هیچ‌وقت کمکی نمی‌کند. گربه بین تنبیه و کاری که ساعتی قبل کرده ارتباطی نمی‌بیند و فقط از شما می‌ترسد، و همین استرس اضافه اغلب مشکل را بدتر می‌کند.
محل ادرار را با پاک‌کننده‌ی آنزیمی تمیز کنید. این پاک‌کننده‌ها ترکیب‌های بودار ادرار را تجزیه می‌کنند. شوینده‌های معمولی فقط بو را برای بینی ما کم می‌کنند و گربه هنوز آن را حس می‌کند. از مواد آمونیاک‌دار استفاده نکنید، چون بویشان شبیه ادرار است و گربه را به همان نقطه برمی‌گرداند.
اگر با همه‌ی این تغییرها مشکل ادامه داشت، دوباره سراغ دامپزشک بروید. تا آن موقع یک یادداشت ساده نگه دارید: هر بار کجا ادرار کرده، چه ساعتی و آن روز در خانه چه اتفاقی افتاده است. همین یادداشت اغلب سرنخی می‌دهد که در معاینه دیده نمی‌شود.